Tài khoản 154 theo Thông tư 99/2025: Nguyên tắc kế toán và kết cấu.

Học kế toán ở thanh hóa

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật kế toán liên tục được cập nhật, Tài khoản 154 theo Thông tư 99/2025 trở thành nội dung mà mọi kế toán doanh nghiệp cần nắm vững.

Đây là tài khoản phản ánh chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, có vai trò trực tiếp trong việc xác định giá thành sản phẩm, dịch vụ và kết quả hoạt động kinh doanh.

Việc hiểu đúng nguyên tắc kế toán và kết cấu tài khoản 154 không chỉ giúp doanh nghiệp ghi nhận chi phí chính xác, mà còn hạn chế rủi ro sai sót khi quyết toán và thanh tra thuế.

TK 154 là tài khoản gì theo TT 99?

Tài khoản 154 theo Thông tư 99 là tài khoản gì?

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang theo Thông tư 99/2025 là tài khoản dùng để phản ánh tổng hợp toàn bộ chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang tại doanh nghiệp, nhằm phục vụ cho việc tính giá thành sản phẩm, dịch vụ trong kỳ. Bao gồm:

Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang đầu kỳ, phát sinh trong kỳ và cuối kỳ.
Chi phí của các hoạt động sản xuất kinh doanh chính, phụ và thuê ngoài gia công, chế biến.
Có thể chi tiết theo phân xưởng, bộ phận, loại sản phẩm, loại dịch vụ… tùy đặc điểm và yêu cầu quản lý.

Nguyên tắc kế toán của tài khoản 154

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang được sử dụng để phản ánh toàn bộ chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang đầu kỳ, phát sinh trong kỳ và còn lại cuối kỳ, bao gồm cả chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh chính, phụ và các hoạt động gia công, chế biến thuê ngoài.

Tùy thuộc đặc thù sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản trị, doanh nghiệp có thể mở chi tiết TK 154 theo địa điểm phát sinh chi phí (phân xưởng, tổ đội, công trường…), theo nhóm hoặc từng loại sản phẩm, dịch vụ, hoặc theo công đoạn sản xuất.

Các khoản chi phí được hạch toán vào tài khoản 154 gồm: chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; nhân công trực tiếp; chi phí sử dụng máy thi công (trong xây lắp); chi phí sản xuất chung phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, chế tạo, gia công hoặc cung cấp dịch vụ.

Cuối kỳ, phân bổ và kết chuyển chi phí sản xuất chung cố định vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường.

Trường hợp mức sản phẩm thực tế sản xuất ra thấp hơn mức công suất bình thường thì doanh nghiệp phải tính và xác định chi phí sản xuất chung cố định phân bổ vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo mức công suất bình thường.

Khoản chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ (không tính vào giá thành sản phẩm) được ghi nhận vào giá vốn hàng bán trong kỳ.

Chi phí sản xuất chung biến đổi được phân bổ hết vào chi phí chế biến cho mỗi đơn vị sản phẩm theo chi phí thực tế phát sinh.

Không hạch toán vào TK 154 các khoản chi ngoài phạm vi sản xuất như:

Chi phí bán hàng;
Chi phí quản lý doanh nghiệp;
Chi phí tài chính;
Chi phí khác;
Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp;
Chi đầu tư xây dựng cơ bản;
Các khoản chi được trang trải bằng nguồn khác.

Các loại chi phí dược phản ánh và không được hạch toán vào TK 154 theo TT 99

Học kế toán ở thanh hóa Trong bối cảnh hệ thống pháp luật kế toán liên tục được cập nhật, Tài khoản 154 theo Thông tư 99/2025 trở — Học kế toán ở thanh hóa

Kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản 154 theo Thông tư 99

Bên Nợ

Bên Có

– Kết chuyển các chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ liên quan đến sản xuất sản phẩm và thực hiện dịch vụ;

– Giá trị nguyên liệu, vật liệu xuất thuê ngoài gia công chế biến, chi phí vận chuyển vật liệu đến nơi chế biến, tiền thuê ngoài gia công chế biến;

– Các chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ liên quan đến sản phẩm xây lắp;

– Giá thành sản xuất thực tế của sản phẩm đã sản xuất, chế tạo xong nhập kho hoặc chuyển thẳng đi bán, tiêu dùng nội bộ, sử dụng ngay cho hoạt động XDCB,…

– Trị giá nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa gia công xong nhập lại kho hoặc sử dụng ngay cho các hoạt động;

– Giá thành thực tế của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành cung cấp cho khách hàng;

– Giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp hoàn thành bàn giao từng phần hoặc toàn bộ được tiêu thụ trong kỳ hoặc chờ tiêu thụ; hoặc bàn giao cho doanh nghiệp nhận thầu chính xây lắp…;

– Trị giá phế liệu thu hồi, giá trị sản phẩm hỏng không sửa chữa được.

Số dư bên Nợ:

Chi phí sản xuất, kinh doanh còn dở dang tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

Doanh nghiệp có thể mở thêm các tài khoản chi tiết chi phí sản xuất kinh doanh dở dang cho phù hợp với đặc điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và yêu cầu quản lý của đơn vị mình.

Tóm lại, Tài khoản 154 theo Thông tư 99/2025 là tài khoản quan trọng trong hệ thống kế toán, phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang của doanh nghiệp tại từng thời điểm.

Việc hiểu rõ nguyên tắc kế toán và kết cấu của tài khoản 154 giúp kế toán xác định đúng bản chất chi phí, ghi nhận phù hợp với chuẩn mực và đảm bảo tính nhất quán trong báo cáo tài chính.

Nắm vững kết cấu bên Nợ – bên Có và phạm vi phản ánh của tài khoản không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định hiện hành mà còn nâng cao tính minh bạch, chính xác trong quản lý chi phí.

Đây chính là nền tảng quan trọng để đảm bảo thông tin kế toán trung thực, hợp lý và phục vụ hiệu quả cho công tác quản trị cũng như kiểm tra, giám sát tài chính.