Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang.

Hoc kế toán thực hành ở thanh hóa

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang là một trong những tài khoản kế toán quan trọng, phản ánh toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất, cung cấp dịch vụ nhưng chưa hoàn thành tại thời điểm báo cáo.

Việc hiểu đúng và hạch toán chính xác tài khoản 154 không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí hiệu quả, mà còn đảm bảo tính minh bạch của báo cáo tài chính và tuân thủ quy định kế toán hiện hành.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng làm rõ bản chất, kết cấu và cách sử dụng tài khoản 154 một cách dễ hiểu và thực tiễn nhất.

Tài khoản 154 là gì?

Tài khoản 154 là tài khoản dùng để phản ánh chi phí sản xuất, bao gồm chi phí nguyên vật liệu, nhân công và các chi phí sản xuất khác trong quá trình sản xuất hàng hóa, dịch vụ.

Tài khoản này giúp doanh nghiệp tính toán giá thành sản phẩm và theo dõi chi phí trong quá trình sản xuất.

Tài khoản 154 bao gồm chi phí sản xuất dở dang và chi phí đã hoàn thành, là một phần quan trọng trong việc quản lý tài chính của doanh nghiệp.

Hoc kế toán thực hành ở thanh hóa Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang là một trong những tài khoản kế toán quan — Hoc kế toán thực hành ở thanh hóa

Nguyên tắc kế toán tài khoản 154

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang được sử dụng để tập hợp và phản ánh toàn bộ chi phí liên quan đến quá trình sản xuất, kinh doanh nhằm phục vụ công tác tính giá thành sản phẩm, dịch vụ. Đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên, tài khoản này ghi nhận toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ. Ngược lại, nếu doanh nghiệp sử dụng phương pháp kiểm kê định kỳ, tài khoản 154 chỉ phản ánh giá trị thực tế của sản phẩm, dịch vụ còn dở dang tại thời điểm cuối kỳ.

Tài khoản 154 phản ánh các nội dung sau:

Chi phí sản xuất, kinh doanh phát sinh trong kỳ;
Chi phí của khối lượng sản phẩm, dịch vụ đã hoàn thành;
Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang đầu kỳ và cuối kỳ đối với hoạt động chính, phụ hoặc gia công, chế biến thuê ngoài.

Ngoài ra, tài khoản này còn áp dụng với các doanh nghiệp thương mại nếu có tổ chức hoạt động sản xuất, chế biến hoặc cung cấp dịch vụ.

Nguyên tắc hạch toán tài khoản 154

Chi phí sản xuất, kinh doanh ghi nhận vào tài khoản 154 phải được chi tiết theo các tiêu chí sau:

Địa điểm phát sinh chi phí (như phân xưởng, công trường, đội sản xuất…);
Loại sản phẩm, nhóm sản phẩm hoặc bộ phận sản phẩm;
Loại dịch vụ hoặc công đoạn dịch vụ.

Các chi phí cấu thành tài khoản 154 bao gồm:

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp;
Chi phí nhân công trực tiếp;
Chi phí sử dụng máy thi công (trong lĩnh vực xây lắp);
Chi phí sản xuất chung.

Lưu ý, các khoản chi vượt mức bình thường, cũng như chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ, sẽ không được tính vào giá trị hàng tồn kho mà phải ghi nhận vào giá vốn hàng bán của kỳ kế toán.

Cuối kỳ, kế toán thực hiện kết chuyển và phân bổ chi phí sản xuất chung cố định vào chi phí chế biến của mỗi đơn vị sản phẩm dựa trên mức công suất thông thường (Có TK 627, Nợ TK 154). Nếu sản lượng sản xuất thực tế thấp hơn công suất bình thường, phần chi phí chung cố định không phân bổ sẽ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán (Có TK 627, Nợ TK 632). Đối với chi phí sản xuất chung biến đổi, toàn bộ chi phí sẽ được phân bổ vào chi phí chế biến dựa trên chi phí thực tế phát sinh.

Các khoản không hạch toán vào tài khoản 154

Một số chi phí không được ghi nhận vào tài khoản 154 gồm:

Chi phí bán hàng;
Chi phí quản lý doanh nghiệp;
Chi phí tài chính;
Chi phí khác;
Thuế thu nhập doanh nghiệp;
Chi phí sự nghiệp, chi dự án;
Chi đầu tư xây dựng cơ bản;
Các khoản chi được bù đắp từ nguồn khác.

Kết cấu và nội dung phản ánh tài khoản 154

Bên Nợ:

Tài khoản 154 được ghi nhận bên Nợ với các khoản mục chi phí sau:

Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy móc thi công và chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ liên quan đến hoạt động sản xuất sản phẩm và cung cấp dịch vụ.
Chi phí nguyên vật liệu, nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công và chi phí sản xuất chung phát sinh trong kỳ phục vụ việc tính giá thành sản phẩm xây lắp công trình hoặc giá thành xây lắp theo khoán nội bộ.
Kết chuyển chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang cuối kỳ đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp kiểm kê định kỳ trong hạch toán hàng tồn kho.

Bên Có:

Tài khoản 154 được ghi nhận bên Có khi phát sinh các khoản mục sau:

Giá thành sản xuất thực tế của sản phẩm đã hoàn thành, nhập kho, tiêu thụ, sử dụng nội bộ hoặc phục vụ trực tiếp cho hoạt động xây dựng cơ bản.
Giá thành sản phẩm xây lắp đã hoàn thành và được bàn giao toàn bộ hoặc từng phần trong kỳ, bàn giao cho doanh nghiệp nhận thầu chính (trong nội bộ hoặc cấp trên), hoặc giá thành sản phẩm xây lắp đã hoàn thiện chờ tiêu thụ.
Chi phí thực tế của khối lượng dịch vụ đã hoàn thành và cung cấp cho khách hàng.
Giá trị thu hồi từ phế liệu và sản phẩm hỏng không thể sửa chữa.
Giá trị nguyên liệu, vật liệu, hàng hóa sau gia công nhập lại kho.
Chi phí nguyên vật liệu, nhân công vượt mức bình thường và chi phí sản xuất chung cố định không phân bổ sẽ không được tính vào giá trị hàng tồn kho mà sẽ được ghi nhận vào giá vốn hàng bán.
Đối với doanh nghiệp sản xuất theo đơn đặt hàng hoặc có chu kỳ sản xuất dài, chi phí sản xuất chung cố định sẽ được kết chuyển vào tài khoản 154 khi sản phẩm hoàn thành, sau đó hạch toán vào giá vốn hàng bán (Có TK 154, Nợ TK 632).
Kết chuyển chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang đầu kỳ đối với doanh nghiệp áp dụng phương pháp kiểm kê định kỳ.

Số dư bên Nợ:

Phản ánh tổng giá trị chi phí sản xuất, kinh doanh còn dở dang tại thời điểm cuối kỳ.

Tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang giữ vai trò then chốt trong việc tập hợp, theo dõi và phân bổ chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Việc hạch toán đúng và đầy đủ tài khoản này không chỉ giúp phản ánh chính xác giá trị sản phẩm, dịch vụ chưa hoàn thành mà còn là cơ sở quan trọng để tính giá thành, đánh giá hiệu quả hoạt động và ra quyết định quản trị.

Do đó, kế toán viên và doanh nghiệp cần nắm vững nguyên tắc sử dụng tài khoản 154 để đảm bảo báo cáo tài chính minh bạch, chính xác và phù hợp với quy định hiện hành.